Nomofobi ve cep telefonu olmadan kalma korkusu

Bir akıllı telefonla olan psikolojik ilişki, sadece günlük kullanım süresiyle açıklanamaz. Bir kişi, cihazı iş için on saat kullanabilir ve yine de birkaç saat boyunca rahatlıkla onsuz kalabilir. Başka bir kişi ise, ekranda çok daha az zaman geçirmesine rağmen, pilin bitmesi, ağın kesilmesi veya bir mesajın cevapsız kalması durumunda çok güçlü tepkiler verebilir.

Fark, cihazın yerine getirdiği işlevde yatmaktadır.

Günümüzde, bir akıllı telefon sadece bir telefon, kamera veya bilgisayar değildir. Bize, birinin bizi düşünüp düşünmediğini gösterir. Hızlı cevaplarla bize güven verir, günlük hayatımızı düzenler, anıları saklar ve önemli kişilerin neredeyse sürekli olarak erişilebilir olmasını sağlar. Bu işlevlerin birçoğu birbiriyle bağlantılıdır: belirsizliği azaltırlar.

Eğer bir yol bilmiyorsak, bir haritaya bakarız. Eğer birinin cevap verip vermediğini merak ediyorsak, mesajlarımızı kontrol ederiz. Eğer yalnız hissediyorsak, bir sohbet uygulamasına veya bir sosyal medya akışına gireriz. Eğer önemli bir şeyi unutmaktan korkuyorsak, takvimimize bakarız.

Bu davranışlar otomatik olarak sorunlu değildir. Başlangıçta, akıllı telefonların ne kadar faydalı olduğunu gösterirler. Sorun, beynin, her türlü hoş olmayan durumdan kurtulmanın en hızlı yolunun her zaman aynı olduğu: telefona ulaşmak olduğu fikrini öğrenmesiyle başlar.

Yavaş yavaş, artık sadece gerçekten bir bilgiye veya bir işlev gerekiyorsa onu kullanmaya başlarız. Ayrıca, sıkıldığımızda, gergin olduğumuzda, belirsizlik hissettiğimizde veya bir an sessizliği tolere edemediğimizde de onu kullanırız.

Gerçek korku, genellikle cihazı kaybetmekten değil, bağlantı, kontrol ve duygusal rahatlama vaat eden bir aracın geçici olarak kaybolmasından kaynaklanır.

Akıllı telefona ulaşmak aslında rahatlatıcı olabilir. Yeni bir mesaj, dikkati dağıtır. Bir video, hoş olmayan bir düşünceyi keser. Bir arama sorgusu, belirsiz bir durum üzerinde kontrolü yeniden sağlayabileceği hissi verir.

Ancak, anında rahatlama, kalıcı bir çözüm değildir.

Bu his genellikle ortadan kalkmaz. Sadece daha sessiz hale gelir, çünkü dikkat bir ekrana odaklanır. Akıllı telefon, deneyimimizi değiştirir, ancak aynı zamanda kaygı, yalnızlık veya gerginliğin temel nedenlerini değiştirmeyebilir.

Bu durum sık sık tekrarlandığında, bir alışkanlığa dönüşür. Her telefona bakış, iç huzursuzluğu azaltır ve beyin basit bir bağlantı kurar: Rahatsız hissediyorsanız, akıllı telefonunuza uzanın.

Başlangıçta, bu bilinçli bir eylemdir. Daha sonra, el neredeyse otomatik olarak cihazın üzerine doğru hareket eder. Henüz sıkıldığımızı veya gergin olduğumuzu fark etmeden bile, uygulamaları açmış olabiliriz.

Sonuç olarak, küçük ama önemli deneyimler kaybolur. Bekleme anlarının her birini içerikle dolduranlar, sıkıntının kendi kendine geçebileceği gerçeği hakkında pek bir şey öğrenmezler. Her belirsizliği hemen bir arama yaparak ortadan kaldıranlar, her sorunun hemen cevaplanması gerekmediğini deneyimleme fırsatını daha az yaşarlar.

Hatta ilişkilerde bile, akıllı telefon sürekli bir güvence kaynağı haline gelebilir. Çevrimiçi durum, okundu göstergeleri ve hızlı mesajlar, diğer insanların her zaman ulaşılabilir olduğu hissini yaratır. Bir yanıt gelmediğinde, şu düşünceler başlar: Yanlış bir şey mi söyledim? Kişi öfke mi duyuyor? Mesaj okundu ama cevap verilmedi, neden?

Teknoloji, bu belirsizlikleri yaratmamıştır. Onları daha görünür ve acil hale getirmiştir. Özellikle reddedilmeye veya duygusal mesafeye karşı hassas olan kişiler için, akıllı telefon bir tür dijital ilişki sigortası haline gelebilir.

Dijital sağlıkla ilgili tartışmalar genellikle ölçülebilir sayılara odaklanır. İnternette kaç saat geçiriyoruz? Akıllı telefonu ne sıklıkla açıyoruz? Günde kaç bildirim alıyoruz?

Bu veriler faydalı olabilir, ancak cihazı neden kullandığımızı açıklamaz.

İki kişi aynı miktarda ekran başında vakit geçirebilir, ancak akıllı telefonlarıyla tamamen farklı bir psikolojik ilişki geliştirebilirler. Bu nedenle, önemli soru sadece şudur: Akıllı telefonuma ne sıklıkla uzanıyorum? Asıl soru şudur: Ona erişemediğimde, içinde neler oluyor?

Mesajlara gerçekten önemli bir bilgi beklediğimiz için mi açıyoruz, yoksa beklemek çok mu zor? Sosyal medyayı ilgi duyduğumuz için mi kullanıyoruz, yoksa yalnızlık, güvensizlik veya sıkıntı gibi duyguları hızlıca kesmek için mi?

Değişim, her zaman yasaklarla başlamaz. Değişim, gözlemle başlar.

Bu konuda yardımcı olabilecek küçük bir deney yapabilirsiniz. Akıllı telefonunuzu yirmi dakika boyunca kapalı bir çantanın içine koyun. Bir parka, bir kafeye, bir tramvaya veya bir bekleme odasına gidin. Yanınızda bir kitap, bir gazete veya bir dergi bulundurun. Birkaç dakika okuyun ve sonra etrafınıza bakın.

Diğer insanların ne zaman otomatik olarak telefonlarına uzandıklarını gözlemleyin. Bekleme sürelerinde, konuşma aralarında veya birkaç saniye hiçbir şey olmadığında.

Ardından kendinizi gözlemleyin. Eliniz huzursuz mu oluyor? Bir mesajın gelip gelmediğini kontrol etmek mi istiyorsunuz? Sıkıntı, merak veya hafif bir içsel baskı hissediyor musunuz?

Bu deneyin amacı, akıllı telefonu reddetmek değildir. Belirli bir anda hangi işlevi gördüğünü anlamaktır.

Belki de sıkıntıdan korunmaya yardımcı oluyor. Belki de ilişkilerde bir güvenlik hissi sağlıyor. Belki de hoş olmayan düşüncelerden kaçınmaya yardımcı oluyor. Bu işlev görünür hale geldiğinde, diğer etkileşim biçimleri ortaya çıkabilir.

Akıllı telefon hayatımızdan tamamen kaybolmak zorunda değil. Otomatik olarak başvurduğumuz bir duygusal düzenleyici olmak yerine, bilinçli olarak kullandığımız bir araç haline gelmelidir.

Bu nedenle, en önemli soru şu olmayabilir: “Akıllı telefonum olmadan yaşayabilir miyim?”

Daha ziyade: Duygusal olarak güvende hissetmek için artık ona ihtiyaç duymadığımda neler mümkün olabilir?